Ból głowy

Celem niniejszego artykułu jest krótka prezentacja wybranych problemów klinicznych dotyczących migreny i innych bólów głowy. Nie są to problemy nowe, ale nadal aktualne, dyskutowane lub rozważane indywidualnie.

Zespół SUNCT (short-lasting unilateral neuralgiform pain with conjunctivital injection and tearing) jest rzadko spotykanym schorzeniem zaliczanym do grupy pierwotnych trójdzielno-autonomicznych bólów głowy. Cechuje się cyklicznie powtarzającym się krótkotrwałym jednostronnym bólem głowy umiejscowionym w okolicy oczodołu i skroni o charakterze nerwobólu z nastrzyknięciem spojówek i łzawieniem.

Bóle głowy spowodowane zmianami ciśnienia śródczaszkowego są często spotykane w praktyce klinicznej. Najczęściej wiążą się ze wzrostem ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego w przebiegu procesów patologicznych zlokalizowanych w obrębie czaszki. Rzadziej obserwuje się ból głowy związany z obniżeniem ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego. W takich przypadkach najczęstszą przyczyną jest pobranie płynu w celach diagnostycznych lub po zabiegach chirurgicznych.

Otwór owalny w przegrodzie międzyprzedsionkowej serca powstaje w okresie życia płodowego i po urodzeniu u większości ludzi się zamyka. Wskutek nieprawidłowego lub zahamowanego rozwoju może pozostać ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej typu drożnego otworu owalnego (PFO, patent foramen ovale). U zdrowych osób odsetek PFO szacuje się na około 26%. W niektórych schorzeniach neurologicznych stwierdzano znacznie wyższą częstość PFO. Należy do nich przede wszystkim migrena z aurą oraz udar niedokrwienny mózgu u osób młodych, bez znanych czynników ryzyka, a także klasterowy ból głowy, przemijająca całkowita niepamięć (TGA, transient global amnesia), arteriopatia z podkorowymi zawałami i leukoencefalopatią dziedzicząca się autosomalnie dominująco (CADASIL, cerebral autosomal dominant arteriopathy with subcortical infarcts and leucoencephalopathy) oraz zespół obturacyjnego bezdechu śródsennego (OSAS, obstructive sleep apnea syndrome).

Badania diagnostyczne w bólach głowy, którym towarzyszą odchylenia od normy w przedmiotowym badaniu neurologicznym, nie są zagadnieniem kontrowersyjnym i zasady postępowania są ogólnie znane - wynikają bardziej z istoty objawów w tym badaniu niż z samych bólów głowy.

Historia nowoczesnych badań nad bólami głowy jest krótka, gdyż rozpoczęła się w latach 30. ubiegłego wieku od inspirujących odkryć szkoły nowojorskiej Harolda Wolffa. Po krótkim przypomnieniu zasadniczych "przełomowych" momentów tej historii, z których ostatnie
dotyczyły nowej klasyfikacji i wprowadzenia triptanów, autor prezentuje niektóre nowości interesujące pod względem praktycznym.